• Son Yazılar

    Melaye Bate(Hasan Ertuşi) Kimdir Hayatı Eserleri

     KÜRT ALİM,ŞAİR,EDEBİYATÇI Melayê Batê                              



    melaye bate hasan ertuşi
    Kürt Yazar Şair  Melayê Batê-(doğum,1417 Baté köyü Colemérg,Hakkari- ölüm 1491) Baté köyü şu anda Şırnak'a bağlıdır.



                  Melayê Batê'nin Hayatı


    Asıl adı Hasan Ertuşi(Kurdi Hesené Ertoşi,) Eserlerinde Melayê Batê mahlasını kullandığı için bu isimle anılmaktadır. Hesené Ertoşi Hakkari'nin büyük aşiretlerinden olan Ertoşi aşiretindendir.



    Melayê Batê ,dönemin Kürt Alimlerinden birisidir. Aynı zamanda Şair,Edebiyatçı ve yazar olan Melayê Batê, eserlerinde Kürtçeyi çok iyi kullanmıştır.

       

        Melayê Batê'nin Eğitimi



    Eğitimini MusulDohukHewlêrMiksê başta olmak üzere çok sayıda medresede tamamlamıştır. dönemin Önemli alimlerden ders almıştır. Veli Mir Hasan Medresesinde eğitim gördüğü dönemde "Miks Mir"i ile çok yakın dostluk kurdukları belirtilmiştir.(şiirlerinde belirtmiştir)


    Eserlerinde çok iyi bir Kürtçe kullandığından, Kürtçeyi en iyi kullananların başında gelmektedir.


    Melayê BatêHakkari Meydan Medresesinde uzun yıllar müderrislik yapmıştır.

    Yaşamı boyunca toplumsal konulara son derece önem verdiği gibi, yeni nesillerin eğitimli ve sağlıklı bir toplum oluşturulmasına yönelik olarak eğitime önem vermiştir. Tüm yaşamı boyunca çocukların ve gençlerin iyi bir eğitim almaları yönünde ciddi çalışmaları olmuştur.


    Din adamı ve şair yönüyle tanınır. Eğitimini , EdebiyatDin konularında yapmıştır. Yazdığı eserler daha çok din ve edebiyat üzerinedir.



    hasan ertuşi kürtçe

         Melayê Batê'nin Eserleri


    Melayê Batê'nin günümüze ulaşan en önemli 3 eseri vardır

    • Mewlida Kurdî
    • Divan(şiirlerini Divanında toplamıştır)
    • Zembîlfiroş Destanı

    Mewlida Kurdi



    En önemli Eseri Kürtçe yazdığı "Mewlida Kurdi" adlı Mevlid’idir. Bu mevlid aynı zamanda Kürt klasik edebiyatı içerisinde yazılan en önemli mesnevilerindendir..

    Divanhanelerde ve camilerde en çok okunan ve meşhur olan mevlid olmuştur.

    Melayé Baté'nin yazdığı bu Mevlid,Kürdistan medreselerinde de Kur'an'dan sonra okunan sıra kitaplar arasına girdi.

    Peygambere Methiyesi olan "Mewlida Kurdi", Kürtler, aradan yüzyıllar geçmesine rağmen dini törenlerinde, düğünlerde Melayê Batê’nin Mewlud’ünü okurlar. Eserin günümüze eksiksiz taşınmasında bu geleneğin ciddi bir etkisi vardır.

    Mevlid'ten bir kesit;


    Hemdê bê hed bo xwedayê alemîn
    Ew xwedayê daye me dînê mûbîn
    Em kirine ûmmeta xeyr-ûl beşer
    Tabi"ê wî muqtedayê namuwer
    Ew xwedayê malikê mûlkê azîm
    Daye me mîrasa Qur"anâ kerîm
    Dînê me kir kamîl û ni"met temam
    Yanî daye me Ehmed û dar-ûs selam
    Ew xwedayê bê nazîr û zûlccelâl
    Bê mîsal û bê heval û bê zewal
    Raziqê bê dest û pa û mar û mûr
    Alîmê sirra ne gotî der sudûr
    Karî sazê bende û sultannê can
    Rahîm û rehman latîf û mîhrîban
    Asîmanê bê sitûn Wi kir bedîd
    Suretê bê xal û xat wî aferîd
    Hîwîdarin em ji te şahê kerîm
    Îhdîna ya rab sîrat-el mûsteqîm
    Nê ji me sûc û xeta tên û sîtem
    Lê ji te îhsan û xufranâ kerem
    Ya rab îmanê di xwazin em mûdam
    Jêrê alâya muhemmed wes-selam

    GER DİVÊTİN HÛN Jİ NARÊ BİBİN FELAT
    Bİ EŞQ Û ŞEWQ HÛN Bİ BÊJİN ES-SELAT

    Bert û bad her zaman û an û hîn
    Ey Mihemmed sed hezaran aferîn
    Ey şefî"ê darûyê her illetê
    Dîde û bînahîya vê ûmmetê
    Deste gîr û mistaxasê herdû kewn
    Bo gunehkaran penah û pişt û ewn
    Sallî ya rabbî ela xeyr-ûl beşer
    Ta hebin teyr û bi xwinin ber secer
    Ew hebîbê ronahîya heft asîman


    Herdû alem qalib ew ruh û rewan
    Xakî payê Ehmed ew beyt-ûl heram
    Lew şerîfîn zemzem û rikn û meqam
    Sallî ya rabbî êla xeyr-il wara
    Ma teşîr-ûş-şems fîs-seb"il -ûla
    Fexrê îbrahîm û îsmaîl û nûh
    Mustafa ê ba wefa ê ba fitûh
    Ma rameyte îz rameyte gûşîdâr
    Destê wî destê xweda der kâr û bâr
    Sallî ya rabbî êla xetm-ir rusûl
    Ma yemûc-ûl aşîqûne fis-sibûl
    Ew kelîmê xweş newayê çerxî tûr
    Daxîdarê bo wî sîmayê bi nûr
    Ey şefî"ê sahibê alâyî hâmd
    Min hene bê hed Gûneh nîsyan û âmd
    Lê me hîvî wasîqe dê ez feqîr
    Jîrî alâya te bim roja êsîr
    Ger divêtin hun ji agir bibin felat
    Bi esq û sewq hun bibêjin es-selat






    melaye bate şiir







             Divan


    Sevgiaşk ve doğa üzerine şiirlerini Divanında toplamıştır.Bu şiirlerinden bir kısmı 2010 yılı itibariyle Nubihar yayınları arasında yayımlandı. Daha önce şiirlerini ihtiva eden bir kitapda Duhok’ta Tahsin İbrahim Doski tarafından yayınlanmıştır.

      


    Ölüm sırasında yazdığı,ölüm anını anlatan “Ji Çirya Paşiyê Pê Da” adlı şiiri, ölüm anını anlatan ilk şiir olması nedeniyle değil, aynı zamanda divan şiiri mazmunlarını tersyüz etmesiyle de dikkat çekicidir. Bu şiirin, tek başına ele alınıp incelenecek, edebiyat tarihini kendine göre yeniden şekillendirecek bir şiir olduğunu düşünülmektedir.


    Ölmeden önce ölüm anını anlattığı o Şiir,

    Çirya Paşiyê Pê Da




    Ji çirya paşiyê pê da
    Melayê Bateyê kanê
    Sefer kêşa bi Miksê da
    Li ser weqtê zivistanê



    Zivistanê evî yolê
    Evî beryê evî çolê
    Mijê avête derdolê
    Xwinavê girtî kêstanê



    Xwinavê girtî nesrîne
    Cemed çêbû li sewlîne
    Girya me tê ji bo asmîne
    Zerî nayêne seyranê



    Zerî tên û diyar nabin
    Coşil tên û sitar nabin
    Çi cindî tên siyar nabin
    Bûye tarî li kolanê



    Bûye tarî û zulmate
    Sir û serma ji nû hate
    Yeqîn kanûn eda hate
    Binêrin dax û kovanê



    Binêr daxa me êxsîra
    Xezam zer bûn rezê mîra
    Reyhan barî di avê da
    Reyhan barî di eywanê



    Perîşan in li hingorê
    Ji Comerza gola jorê
    Mecalêd Berçela borî
    Zerî nayêne seyranê



        
    hasan-ertusi


     Zembîlfiroş Destanı



    Bilindiği gibi Zembîlfiroş destanının Kürtler arasında anlatılagelen birçok versiyonu vardır. Mem û ZînFerhad ile ŞirinLeyla ile Mecnun gibi bir aşk öyküsü olan Zembîlfiroş’ta, yöre beyinin eşinin (Xatûnzembil (el örmesi hasır sepet) satıcısına aşık olması anlatılır. Kendisi de bir prenses olan, ancak dünyevi zevkleri bırakıp uhrevi dünyaya dünyaya yönelen Zembîlfiroş, onca zenginliğe rağmen emeğiyle geçinir. Zembîlfiroş’ta, dönemin sosyal ve toplumsal örgüsü ile Xatûn’un aşkı irdelenirken, Zembîlfiroş’un uhrevi dünyasından yansımalarla da dünyevi ve uhrevi olanlar arasında etkin bir felsefi bağ kuruluyor.



    Zembîlfiroş adlı eserinde Xatûn’ın Zembîlfiroşa aşkı şu dizelerle yer alıyor:



    “Xatûn dibê tu lawê beyanî,
    Lew dibêm da tu bizanî,
    Min tu ji bo dilê xwe anî,
    Da em bikin misilhetê.

    Law bi Xatûnê re dibête,
    Tu mixaziya dil divête,
    Dayim ji heq nekin vehête,
    Rû sipiyîn di axretê.

    Xatûn dibêje bavê xeyalan,
    Were ser doşek û palan,
    Bîhn ke zulf û xalan,
    Law dibe zilfê herîrê.

    Pîroz be lawê mîrê,
    Çi hede lawê feqîrê,
    Tev bide vê misilhetê,
    Xatûn dibê lawê verêvan.”


    Melayê Batê (Hesené Ertuşi) 1491 yılında vefat etmiş. Mezarı Batê köyündedir.Melayê Batê'nin eserleri birçok dile çevrilerek yayınlandı.Günümüzde Melayê Batê'nin hayatı ve eserleri hakkında birçok kitap yazılmıştır.


    Hiç yorum yok

    Sağlıklı Bir Tartışma Ortamı için,Lütfen Yorumlarınızı Küfürsüz yazın..

    Post Top Ad

    Post Bottom Ad